Hoe oud wordt een varken eigenlijk? De levensduur van een varken verschilt enorm en hangt vooral af van waarvoor het dier wordt gehouden. Van nature kan een varken 15 tot 20 jaar oud worden, maar een vleesvarken in de veehouderij wordt meestal al na zo'n zes maanden geslacht. Dat grote verschil roept veel vragen op. In dit uitgebreide artikel bespreken we de gemiddelde levensduur per type varken, waarom die zo uiteenloopt en welke factoren bepalen hoe oud een varken kan worden.
De natuurlijke levensduur van een varken
Biologisch gezien is een varken een dier dat behoorlijk oud kan worden. Onder goede omstandigheden, met de juiste voeding, voldoende ruimte en goede verzorging, haalt een varken gemakkelijk 15 tot 20 jaar. In uitzonderlijke gevallen worden varkens zelfs ouder dan 20 jaar. Die hoge leeftijd zie je echter vrijwel alleen bij varkens die als huisdier of in een opvang worden gehouden, niet in de vee-industrie.
Levensduur per type varken
Om de levensduur van varkens goed te begrijpen, is het handig om onderscheid te maken tussen de verschillende soorten en hun functie.
Vleesvarken (slachtvarken)
Verreweg de meeste varkens worden gehouden voor hun vlees. Een vleesvarken wordt gemiddeld rond de 6 maanden oud, wanneer het op slachtgewicht is (ongeveer 110 tot 120 kilo). De natuurlijke levensduur speelt hier dus geen rol; het dier wordt geslacht lang voordat het volwassen oud zou zijn.
Fokzeug (moederdier)
Een fokzeug wordt gehouden om biggen te werpen en leeft daardoor langer dan een vleesvarken. Gemiddeld blijft een zeug ongeveer 3 tot 5 jaar in productie, waarna ze wordt vervangen. Ook dit is korter dan haar natuurlijke levensverwachting.
Huisdiervarken
Steeds meer mensen houden een varken als huisdier. Met goede zorg, gezonde voeding en veterinaire begeleiding wordt zo'n varken doorgaans 12 tot 20 jaar oud, vergelijkbaar met de natuurlijke levensverwachting.
Minivarken en hangbuikzwijn
Populaire huisdiervarkens zoals het minivarken en het hangbuikzwijn worden bij goede verzorging gemiddeld 12 tot 15 jaar, en soms nog wat ouder. Let op: minivarkens groeien vaak groter dan verwacht, en overgewicht kan hun levensduur flink verkorten.
Wild zwijn
In het wild levende zwijnen hebben het een stuk zwaarder. Door jacht, verkeer, ziekte en voedselschaarste haalt een groot deel van de wilde zwijnen de leeftijd van 3 jaar niet. Zwijnen die wel overleven, kunnen in het wild ongeveer 10 jaar worden; in gevangenschap zelfs ouder.
Welke factoren beïnvloeden de levensduur?
De leeftijd die een varken bereikt, hangt van meerdere factoren af. Het doel van het houden is de belangrijkste: een slachtvarken wordt jong gedood, terwijl een huisdiervarken volwassen oud mag worden. Daarnaast spelen ras en genetica een rol, net als voeding (overgewicht is een grote boosdoener), huisvesting en ruimte, medische verzorging en de algehele leefomstandigheden. Een varken met voldoende beweging, een uitgebalanceerd dieet en goede zorg leeft aanzienlijk langer dan een dier dat verwaarloosd wordt of te dik is.
Waarom worden vleesvarkens zo jong geslacht?
De reden dat vleesvarkens al na ongeveer een half jaar worden geslacht, is puur economisch: op dat moment hebben ze het gewenste slachtgewicht bereikt en is verder doorvoeren minder rendabel. Het heeft dus niets te maken met de natuurlijke levensduur van het dier, maar met de manier waarop de vleesproductie is ingericht. Datzelfde varken zou, als het mocht blijven leven, tientallen jaren ouder kunnen worden.
Tips om een huisdiervarken lang gezond te houden
Wil je dat je varken een lang en gezond leven leidt? Zorg dan voor een uitgebalanceerd, niet te calorierijk dieet om overgewicht te voorkomen. Geef het dier voldoende ruimte om te wroeten en te bewegen, bied beschutting tegen kou en hitte, en ga regelmatig langs de dierenarts voor controles, ontworming en klauwverzorging. Gezelschap van soortgenoten is ook belangrijk, want varkens zijn sociale, intelligente dieren.
Samengevat
De levensduur van een varken loopt sterk uiteen: van ongeveer 6 maanden voor een vleesvarken tot 15 à 20 jaar voor een goed verzorgd huisdiervarken. Fokzeugen leven 3 tot 5 jaar, minivarkens en hangbuikzwijnen 12 tot 15 jaar en wilde zwijnen halen vaak geen 3 jaar. Van nature is een varken dus een dier dat oud kan worden; hoe oud het daadwerkelijk wordt, hangt vooral af van het doel waarvoor het wordt gehouden en de kwaliteit van de verzorging.
