Voor vijf toetsen in tien dagen heb je gemiddeld 3 tot 4 uur per dag aan echt leren nodig, ervan uitgaand dat elke toets zo'n 6 tot 8 uur voorbereiding vraagt. Dat klinkt veel, maar het is goed te doen als je het verdeelt over korte blokken en de lastigste vakken eerst aanpakt. Hieronder staat hoe je dat uitrekent en hoe je de dagen indeelt.
De rekensom achter je leerplan
Begin met een inschatting per toets. Een vak waar je al veel van weet, kost bijvoorbeeld 4 uur. Een vak dat nieuw voor je is, kan 10 uur vragen. Tel die uren bij elkaar op en deel het totaal door het aantal dagen dat je beschikbaar hebt.
| Toets | Moeilijkheid voor jou | Geschatte uren |
|---|---|---|
| Geschiedenis | Gemiddeld | 7 |
| Wiskunde | Zwaar | 10 |
| Engels | Licht | 4 |
| Biologie | Gemiddeld | 8 |
| Frans | Zwaar | 9 |
Samen is dat 38 uur. Verdeeld over 10 dagen kom je uit op 3,8 uur per dag. Plan je daarbij één dag zonder leren als rustmoment, dan blijven er 9 dagen over en wordt het 4,2 uur per dag. Je ziet dus meteen dat een vrije dag je dagelijkse dosis met ruim een kwartier verhoogt.
Waarom 4 uur aan één stuk niet werkt
Je kunt niet vier uur achter elkaar even scherp blijven. De meeste mensen halen het beste resultaat uit blokken van 25 tot 45 minuten met korte pauzes ertussen. Een bekende werkwijze is om 25 minuten te leren en daarna 5 minuten pauze te nemen. Na vier blokken pak je een langere pauze van een kwartier of twintig minuten. Zo komt je totale leertijd uit op een aantal gerichte uren per dag in plaats van een hele dag achter je bureau.
Reken met de pauzes mee. Vier uur netto leren in blokken van 25 minuten betekent 9 à 10 blokken, en samen met de pauzes ben je dan ongeveer 5 uur en 15 minuten bezig. Houd daar rekening mee in je dagplanning.
Zo verdeel je vijf vakken over tien dagen
Een vaste volgorde helpt. Zet de toets die het eerst komt bovenaan, maar geef de zwaarste vakken wel de meeste dagen. Een handig patroon voor de eerste week is twee vakken per dag, een in de ochtend of middag en een in de avond. Wissel zware en lichte onderwerpen af, zodat je hoofd niet vastloopt.
- Dag 1 en 2: begin met het zwaarste vak, bijvoorbeeld wiskunde, en maak een overzicht van alle onderdelen die je moet kennen.
- Dag 3 en 4: pak het tweede zware vak, bijvoorbeeld Frans, en voeg elke dag een korte herhaling van wiskunde toe.
- Dag 5 en 6: werk de gemiddelde vakken door, zoals geschiedenis en biologie.
- Dag 7: leer Engels en herhaal de stof van de eerste dagen.
- Dag 8 en 9: oefen met oude toetsen of opgaven en vul gaten op.
- Dag 10: rustig herhalen, vroeg naar bed en niets nieuws meer beginnen.
Herhalen weegt zwaarder dan opnieuw lezen
Wat je één keer leest, vergeet je snel weer. Herhaal daarom een onderwerp na één dag, na drie dagen en na een week. Dat kost per keer maar 10 tot 15 minuten, maar het scheelt een hoop vergeten stof. Neem die herhaaltijd mee in je uren: in het voorbeeld hierboven gaat er dan ongeveer 5 tot 6 uur van de 38 naar herhalen.
Actief leren werkt beter dan teksten markeren. Maak je eigen vragen, schrijf een samenvatting van een bladzijde op één A4 of leg de stof uit aan iemand anders. Kun je het zonder boek vertellen, dan zit het echt in je hoofd.
Een voorbeelddag van 4 uur
Stel, het is dag 3. Je begint om 16.00 uur met een blok Frans van 45 minuten, gevolgd door 10 minuten pauze. Daarna doe je een blok van 45 minuten wiskundeherhaling. Na het avondeten leer je nog twee blokken van 40 minuten voor Frans, met een pauze ertussen. Je sluit af met 15 minuten waarin je opschrijft wat je nog niet snapt. Dat laatste lijstje is je startpunt voor de volgende dag, zodat je niet hoeft te bedenken waar je moet beginnen.
Wat als je minder uren per dag hebt?
Zit je met school, een bijbaan of sport, dan haal je misschien maar 2 uur per dag. Dan komt de rekensom anders uit: 2 uur over 10 dagen is 20 uur, terwijl je 38 uur nodig hebt. Je moet dan kiezen. Je kunt in het weekend extra dagen van 6 uur inplannen, want twee weekenddagen van 6 uur leveren al 12 uur op. Daarmee kom je op 32 uur. De rest haal je door in de laatste dagen de vakken te kiezen waar de meeste punten te halen zijn, bijvoorbeeld door oude toetsen te maken in plaats van alles nog een keer te lezen.
Weeg ook mee hoe zwaar elke toets telt. Een toets die voor 40 procent meetelt in je eindcijfer verdient meer uren dan een toets van 10 procent. Verdeel je uren dus niet alleen op moeilijkheid, maar ook op gewicht. Dat voorkomt dat je veel tijd steekt in een vak dat weinig oplevert.
Het beste moment van de dag
Iedereen heeft een tijd waarop hij het scherpst is. De één leert het best direct na school, de ander pas na het avondeten. Zet je zwaarste vak op dat moment. Gebruik de minder scherpe uren voor herhalen, oefenen met opgaven of het opruimen van je aantekeningen. Zet je telefoon in een andere kamer, want alleen al een telefoon binnen handbereik kost je concentratie. Een goed lopend leerblok van 25 minuten zonder onderbreking levert meer op dan een uur met telkens een blik op je scherm.
Veelgemaakte fouten
De eerste fout is de moeilijkste toets uitstellen omdat het onprettig voelt. Dat levert op dag 8 een stapel stress op. De tweede fout is te veel vertrouwen op samenvattingen van anderen zonder de stof zelf te begrijpen. De derde is slaap opofferen: wie 's nachts doorwerkt, onthoudt de volgende dag aantoonbaar minder. Plan daarom ook slaap in. Zeven tot negen uur is voor de meeste scholieren en studenten een goed streven.
Zo weet je of je op schema zit
Controleer na vijf dagen hoeveel uur je daadwerkelijk hebt gemaakt. Heb je er 19 gehaald van de geplande 19, dan zit je goed. Loop je 4 uur achter, tel die dan op bij de resterende dagen: je komt dan uit op ongeveer 0,8 uur extra per dag. Dat is te doen, maar het is slimmer om de achterstand meteen in te halen dan hem naar dag 9 te schuiven.
Hou het plan flexibel. Gaat een vak sneller dan gedacht, schuif de vrijgekomen uren naar het vak dat je het minst zeker kent. Met een duidelijke verdeling, korte leerblokken en genoeg herhaling kun je vijf toetsen in tien dagen goed voorbereiden zonder dat het een uitputtingsslag wordt.
