Het exacte vermogen van George Kooymans is niet publiek bekend. Hij is medeoprichter, gitarist en songschrijver van Golden Earring, en daarmee een van de belangrijkste componisten in de Nederlandse popgeschiedenis. Zijn inkomsten liggen voor een groot deel in auteursrechten, en dat zijn afspraken tussen rechthebbenden, uitgevers en rechtenorganisaties die vertrouwelijk zijn. Er is geen register waarin staat wat één auteur per jaar ontvangt. Wat wel navolgbaar is: hoe die geldstromen werken en waarom een catalogus als de zijne uitzonderlijk waardevol is.
Wie is George Kooymans als muzikant?
Kooymans richtte de band die later Golden Earring zou heten begin jaren zestig in Den Haag op, samen met Rinus Gerritsen. De groep groeide uit tot de langstlopende rockband van Nederland en werd ook internationaal bekend. Kooymans speelde gitaar, zong en schreef een groot deel van het repertoire.
Zijn bekendste composities zijn wereldwijd doorgedrongen. Radar Love uit 1973 werd een internationale hit en is sindsdien talloze malen gecoverd en in films en series gebruikt. Twilight Zone uit 1982 brak opnieuw door in de Verenigde Staten, mede dankzij de videoclip. Daarnaast bracht hij soloalbums uit en werkte hij samen met andere artiesten. In 2021 maakte de band bekend niet meer te kunnen optreden nadat bij Kooymans de spierziekte ALS was vastgesteld.
Hoe verdient een songschrijver aan zijn werk?
Er zijn twee rechten die los van elkaar geld opleveren. Het eerste is het auteursrecht op de compositie en de tekst: dat ligt bij de schrijver en zijn uitgever. Het tweede is het naburig recht op de opname: dat ligt bij de uitvoerende musici en het platenlabel. Wie zowel schrijft als speelt, ontvangt uit beide stromen.
In Nederland int Buma/Stemra de auteursrechten. Buma regelt het uitvoeringsrecht, dus geld voor radio, televisie, streaming, concerten en openbaar gebruik in winkels en horeca. Stemra regelt het mechanisch recht, dus vastlegging op dragers en downloads. Sena int daarnaast de naburige rechten voor uitvoerenden en producenten. Voor gebruik in het buitenland werken deze organisaties samen met zusterorganisaties, die de opbrengsten doorsluizen.
Waarom is een hit uit 1973 vijftig jaar later nog steeds relevant?
Auteursrecht in Europa loopt tot zeventig jaar na het overlijden van de maker. Een compositie uit de jaren zeventig zit dus nog ruim binnen de beschermingstermijn, en blijft geld opleveren zolang er gebruik van wordt gemaakt. Bij een nummer als Radar Love komt dat gebruik uit veel richtingen tegelijk: radio-airplay wereldwijd, streamingdiensten, covers door andere artiesten, synchronisatie in films, series, games en reclames, en live-uitvoeringen door coverbands.
Juist die synchronisatierechten zijn financieel interessant. Voor het gebruik van een bekend nummer in een film of commercial worden per geval afspraken gemaakt, en die bedragen kunnen fors zijn omdat het merk van het nummer meegekocht wordt. Die contracten zijn niet openbaar, wat opnieuw verklaart waarom niemand van buitenaf een totaal kan noemen.
Wat is een muziekcatalogus tegenwoordig waard?
De afgelopen jaren zijn veel catalogi van bekende artiesten verkocht aan investeringsfondsen. Die markt geeft een indicatie van waardering: kopers rekenen doorgaans met een veelvoud van de gemiddelde jaarlijkse royalty-inkomsten over een aantal voorgaande jaren. Dat veelvoud is afhankelijk van de stabiliteit van de inkomsten, de spreiding over meerdere nummers en de vraag of er nog groeipotentieel in streaming zit.
Voor een catalogus met enkele wereldwijd bekende titels en een grote verzameling albumtracks kan die waarde aanzienlijk zijn. Maar de waarde is alleen realiseerbaar bij verkoop, en of een artiest zijn rechten heeft verkocht, gedeeltelijk heeft overgedragen of volledig zelf houdt, is doorgaans niet openbaar. Zonder die informatie is elke optelsom giswerk.
Wat zegt het handelsregister hierover?
Muzikanten werken vrijwel altijd via een of meer vennootschappen, bijvoorbeeld een bv voor de bandactiviteiten en een voor de uitgeverijrechten. Die zijn bij de Kamer van Koophandel terug te vinden, inclusief gedeponeerde jaarrekeningen. Voor kleine rechtspersonen bestaat zo'n jaarrekening uit een beknopte balans met het eigen vermogen; omzet en winst hoeven niet gepubliceerd te worden.
Dat levert dus wel een hard getal op, maar een onvolledig getal. Een deel van de rechteninkomsten kan rechtstreeks aan de persoon worden uitgekeerd in plaats van aan een vennootschap, en privébezit valt er sowieso buiten. Het is de beste beschikbare openbare bron, maar geen volledig beeld.
Wat blijft er over als je alleen de feiten neemt?
Wat zeker is: Kooymans schreef meerdere nummers die decennia na verschijnen nog wereldwijd worden gedraaid, en hij maakte deel uit van een band die tot in de jaren twintig van deze eeuw volle zalen trok. Een auteursrechtelijke positie die zo lang zo actief blijft, is in Nederland zeldzaam.
Wat niet zeker is: welk bedrag daar precies achter staat. Dat is geen gebrek aan informatie over deze specifieke artiest, maar een eigenschap van de hele muziekindustrie. Wie op internet toch een rond getal ziet, kijkt naar een schatting zonder brondocument.
Waar vind je onderbouwde cijfers
- Quote 500 op quotenet.nl voor onderbouwde vermogensschattingen van Nederlanders, per jaargang
- Buma/Stemra voor uitleg over auteursrechtenvergoedingen en de jaarlijkse verdeling
- Sena voor naburige rechten van uitvoerende musici en producenten
- KvK Handelsregister voor vennootschappen en gedeponeerde jaarrekeningen
- NVPI voor marktcijfers over de Nederlandse muziekindustrie en streamingomzet
